[ Pobierz całość w formacie PDF ]

 

FREDERICK FORSYTH

 

 

 

Czwarty protokół

(Przełożył Robert Kruszyński )Część pierwsza 1

 

Ubrany na szaro mężczyzna spokojnie czekał i obserwował dom naprzeciwko. Zgodnie ze starannie opracowanym wcześniej planem, zamierzał zagarnąć kolekcję brylantów “Glen” dokładnie o północy. Był przekonany, że mu się to uda, jeżeli brylanty będą w tym czasie nadal w sejfie obserwowanego mieszkania, a właściciele kolekcji pozostaną przez jakiś czas poza domem. Musiał jednak być tego absolutnie pewny. Toteż nadal cierpliwie czekał i obserwował. O wpół do ósmej jego wytrwałość została nagrodzona.

Wielka, obszerna limuzyna wynurzyła się z podziemnego parkingu domu, sunąc z mocą i elegancją równą sile i zwinności drapieżnego kota, którego nazwę noszą samochody tej marki. Zatrzymała się na chwilę w ciemnym wylocie podziemia budynku, gdy kierowca sprawdzał czy droga jest wolna, potem skręciła w ulicę i ruszyła w kierunku Hyde Park Corner.

Siedzący za kierownicą wynajętego volvo combi, zaparkowanego naprzeciw luksusowego domu mieszkalnego, Jim Rawlings, przebrany w wypożyczony uniform szofera odetchnął z ulgą. Obserwując dyskretnie drugą stronę ulicy, położonej w wytwornej dzielnicy Belgravia, zobaczył wreszcie to, na co tak długo i wytrwale czekał. Interesujący go mężczyzna prowadził sam swoją limuzynę. Jechał nią wraz ze swą żoną, która siedziała obok niego. Rawlings miał już włączony silnik. Było chłodno i musiał ogrzewać wnętrze długo stojącego samochodu. Teraz, przesuwając tylko dźwignię automatycznej skrzyni biegów na pozycję “drive”, wydostał się bez trudu z szeregu zaparkowanych wzdłuż ulicy aut i ruszył w ślad za daimlerem - jaguarem.

Był jasny, rześki poranek. Nad Green Park, na wschodzie, szarzały już resztki rannego brzasku, ale latarnie uliczne jeszcze się paliły. Rawlings był na swoim punkcie obserwacyjnym od piątej rano, ale choć ulicą przeszło od tego czasu parę osób, nikt nie zwrócił na niego uwagi. Żadnego z mieszkańców tej najbogatszej dzielnicy londyńskiego West Endu nie dziwi widok szofera czekającego wcześnie rano w dużym samochodzie, w którym leżą, widoczne z tyłu cztery walizy i zamykany kosz, a szczególnie jeśli ma to miejsce 31 grudnia. W tym dniu bowiem liczni zamożni mieszkańcy stolicy przygotowują się do wyjazdu poza miasto, żeby spędzić sylwestrowy wieczór w swych wiejskich rezydencjach.

Przy Hyde Park Corner był już tylko o pięćdziesiąt jardów za jaguarem, wpuścił więc przed siebie jakąś ciężarówkę, by rozdzieliła oba samochody. Na Park Lane przeżył chwilę zwątpienia w powodzenie swego planu; mieścił się tam oddział Coutts Bank, więc obawiał się, że jadąca jaguarem para może zatrzymać się przy nim, by zdeponować brylanty w nocnym sejfie.

Przy Merble Arch, po raz drugi odetchnął z ulgą. Jadąca przed nim limuzyna nie zjechała na boczny pas, z którego mogłaby jeszcze skręcić z powrotem w Park Lane i podjechać pod bank. Jednak pojechała prosto dalej i przemknąwszy przez Great Cumberland Place wjechała potem w Gloucester Place, podążając cały czas na północ. Tak więc, mieszkańcy luksusowego apartamentu na ósmym piętrze Fontenoy House, nie zamierzali tym razem zdeponować swych kosztowności w Coutts Bank; albo mieli je w samochodzie i zabierali ze sobą na wieś, albo też zostawiali je na okres Nowego Roku w swym mieszkaniu. Rawlings był pewny, że w grę wchodzi ten drugi wariant.

Jechał za jaguarem aż do Hendon, i dopiero kiedy śledzony przez niego wóz wjechał na ostatni odcinek drogi przed wjazdem na autostradę M-1, zawrócił w kierunku centrum Londynu. Wszystko wskazywało na to, że właściciele kolekcji brylantów, zgodnie z jego oczekiwaniami, wybierali się do posiadłości brata panny domu, Księcia Sheffield, położonej w północnej części Yorkshire i oddalonej o dobre sześć godzin jazdy od Londynu. Miał więc do dyspozycji co najmniej dwadzieścia cztery godziny. Znacznie więcej niż potrzebował. Nie miał najmniejszych wątpliwości, że uda mu się “obrobić” mieszkanie w Fontenoy House, był przecież jednym z najlepszych włamywaczy w Londynie.

Przed dziesiątą rano zdążył odprowadzić volvo do firmy, w której je wynajął, zwrócić liberię w wypożyczalni strojów i odstawić puste walizki do podręcznego składziku. Był teraz z powrotem w swoim wygodnym i kosztownie urządzonym mieszkaniu, w niczym nie przypominającym przestępczej meliny i znajdującym się w Wandsworth, gdzie się urodził i wychował, na najwyższym piętrze, zaadaptowanego na cele mieszkalne, dawnego składu herbaty. Niezależnie od tego jak mu się powodziło, pozostał południowym londyńczykiem z krwi i kości. Chociaż w Wandsworth nie było tak elegancko jak w Mayfair, czy Belgravii, był tutaj “na swoich śmieciach”. Jak wszyscy ludzie jego pokroju nie lubił opuszczać swej dzielnicy. Tutaj czuł się względnie bezpieczny, choć wśród miejscowych przedstawicieli półświatka i policjantów znany był jako “twarz”, co w języku świata przestępczego oznaczało kryminalistę lub niebieskiego ptaka.

Jak wszyscy przestępcy i kombinatorzy, którym udaje się bezkarnie prowadzić nielegalną działalność i osiągać z niej duże zyski, starał się nie rzucać nikomu w oczy na swoim terenie. Jeździł niepozornym samochodem, a jedynym odstępstwem od tej zasady, na jakie sobie pozwolił, było właśnie to elegancko urządzone mieszkanie. Wobec otaczających go przedstawicieli niższych warstw świata przestępczego stosował skuteczny kamuflaż. Na ich pytania, czym właściwie naprawdę się zajmuje, potrafił udzielać wymijających i ogólnikowych odpowiedzi. A choć policja słusznie domyślała się jego przestępczej działalności, miał dotąd - jeśli nie liczyć krótkiej, rocznej odsiadki w wieku kilkunastu lat - zupełnie czystą kartotekę. Jego wyraźna zamożność i bliżej nieokreślone źródła jej pochodzenia, budziły szacunek i podziw młodych adeptów przestępczej roboty, którzy chętnie oddawali mu drobne przysługi. Nawet najgroźniejsi bandyci, napadający w biały dzień, z bronią w ręku, w celach rabunkowych, trzymali się od niego z daleka.

Oczywiście musiał mieć jakąś “fasadę”, czyli zajęcie będące pozornym źródłem dochodów. Wszystkie liczące się “twarze” prowadziły jakieś legalne interesy. Do najlepszych należało posiadanie taksówki lub sklepu owocowo-warzywnego, albo firmy skupującej złom i odpady metali lub prowadzenie wielobranżowego biura pośrednictwa handlowego. Wszystkie tego typu “fasady” zapewniały możliwość operowania licznymi, ukrytymi dochodami i obracania gotówką; dysponowania wolnym czasem oraz dostęp do całego szeregu melin i podstawę do zatrudniania od czasu do czasu kilku osobistych “goryli”, czy “ochroniarzy” fasadowych firm. Są to na ogół twardzi faceci o ograniczonych umysłach ale o znacznej sile fizycznej, poszukujący pozornie uczciwej, stałej pracy, która pozwoliłaby ukryć ich główne dochody, które uzyskują wynajmując się dorywczo jako płatni bandyci.

Rawlings był naprawdę właścicielem przedsiębiorstwa zajmującego się skupem i przetwarzaniem odpadów metali oraz złomowaniem starych samochodów. Zapewniało mu to niekontrolowany dostęp do dobrze wyposażonego warsztatu mechanicznego, do wszelkiego rodzaju metali, instalacji elektrycznych, przewodów i kwasu akumulatorowego. Mógł też korzystać z usług dwóch potężnie zbudowanych osiłków, których zatrudniał w podwójnym charakterze: jako pracowników warsztatu i jako goryli osobistej obstawy, na wypadek gdyby miał kiedyś jakieś poważniejsze kłopoty z miejscowymi przestępcami.

Rawlings wziął prysznic, ogolił się, i mieszając brązowy, trzcinowy cukier w drugiej już tego rana filiżance kawy, zabrał się do ponownego studiowania szkicu, który dostarczył mu Billy Rice.

Billy był jego uczniem, młodym dwudziestotrzyletnim adeptem przestępczej roboty, praktykującym dopiero w fachu włamywacza, który z czasem mógł stać się dobrym, a nawet bardzo dobrym fachowcem. Jako początkujący przestępca chętnie wykonywał zadania na zlecenie mistrza o ustalonej reputacji, tym bardziej, że dawało mu to szansę zdobycia bezcennej wiedzy i doświadczeń. Dwadzieścia cztery godziny wcześniej, Billy zapukał do drzwi apartamentu na ósmym piętrze Hontenoy House; miał na sobie liberię jednej z najdroższych i najlepszych kwiaciarni i trzymał w rękach duży bukiet. Dzięki tym rekwizytom, nie wzbudził podejrzeń siedzącego w hallu szwajcara w liberii, sam natomiast zanotował w pamięci dokładnie rozkład pomieszczeń, położenie dyżurki portiera i drogę prowadzącą do schodów.

Drzwi otworzyła mu osobiście jej lordowska wysokość, na której twarzy, na widok kwiatów, pojawił się wyraz przyjemnego zaskoczenia. Z dołączonego do bukietu bileciku wynikało że został on przysłany przez komitet Społecznego Funduszu Pomocy dla Weteranów; Lady Fiona była nie tylko jedną z patronek tej charytatywnej instytucji, lecz właśnie tego wieczora, 30 grudnia 1986, miała wziąć udział w organizowanym przez nią uroczystym balu. Rawlings zakładał, że nawet jeśli na tym balu wspomni ona o przysłanych jej kwiatach któremuś z członków komitetu, uzna on po prostu, że to jeden z pozostałych kolegów polecił je przesłać w imieniu całego grona.

Lady Fiona, stojąc w drzwiach, starannie przeczytała dołączony do kwiatów bilet i wykrzyknęła “Ach, jakie idealnie piękne!”, posługując się przy tym charakterystycznym dla ludzi jej sfery, nieco przesadnym tonem i akcentem, i odebrała bukiet. Wtedy Billy wyjął długopis i bloczek z pokwitowaniami. Pani domu, nie mogąc poradzić sobie równocześnie z trzema przedmiotami, ruszyła w kierunku salonu, by odłożyć bukiet i zostawiła Billy'ego na kilkanaście sekund bez dozoru w niewielkim przedpokoju.

Jego doskonała aparycja była istnym darem losu. Dzięki niej stanowił idealnego wykonawcę takich zadań. Sprawiał to chłopięcy wygląd, kędzierzawe, jasne włosy, niebieskie oczy i nieśmiały uśmiech. Sam skromnie przyznawał, że jest w stanie oczarować każdą londyńską panią domu w średnim wieku i wyciągnąć z niej wszelkie niezbędne informacje. Przed uważnym spojrzeniem jego błękitnych, jak u dziecka, oczu trudno było cokolwiek ukryć.

Jeszcze zanim nacisnął dzwonek, przez całą minutę lustrował dokładnie wzrokiem drzwi wejściowe i ich futrynę, oraz przylegające do nich fragmenty ścian korytarza. Szukał małego, nie większego niż orzech brzęczyka, albo czarnego guzika, czy przełącznika, przy pomocy którego można było taki brzęczyk włączyć. Dopiero stwierdziwszy z zadowoleniem, że nic takiego przy drzwiach nie ma, nacisnął dzwonek.

Teraz, gdy pozostawiono go samego w przedpokoju, powtórzył poprzednie czynności, szukając brzęczyka lub przełącznika na wewnętrznej futrynie i sąsiednich powierzchniach ścian. Ale i tu ich nie było. Zanim pani domu wróciła, żeby podpisać pokwitowanie, Billy wiedział już, że drzwi zabezpiecza wmontowany w boczną krawędź zamek i stwierdził z radością że jest to zamek typu Chubb, nie zaś typu Bramah, który ma opinię konstrukcji niepokonanej dotąd przez najlepszych włamywaczy.

Lady Fiona wzięła od niego bloczek oraz długopis i próbowała potwierdzić odbiór kwiatów. Nie mogło jej się to jednak w żadnym razie udać. Z długopisu dawno usunięto cały zapas tuszu i starannie wytarto najdrobniejsze jego resztki, sprawdzając wielokrotnie, że nie pozostawia śladów na czystej kartce papieru. Billy zaczął gorączkowo przepraszać. Lady Fiona oznajmiła, że nie ma to żadnego znaczenia, bo z pewnością ma inny długopis w torebce, po czym ponownie wróciła w głąb mieszkania, przechodząc przez drzwi prowadzące do salonu. Billy tymczasem znalazł wreszcie to, czego szukał. Drzwi wejściowe były jednak rzeczywiście podłączone do systemu alarmowego.

Z bocznej, wewnętrznej krawędzi otwartych drzwi, wysoko, po stronie zawiasów, wystawał maleńki stycznik. Dokładnie naprzeciw niego, wmontowane było we framugę niewielkie gniazdko stykowe. Billy wiedział, że musi się w nim mieścić mikroprzełącznik firmy Pye. Kiedy drzwi były zamknięte, dociskowy stycznik wypełniał całkowicie otwór gniazdka i zamykał obwód.

Jeśli system przeciw-włamaniowy jest odpowiednio nastawiony i włączony, mikroprzełącznik samoczynnie uruchamia alarm, kiedy obwód zostanie przerwany, to znaczy, gdy ktoś otworzy drzwi. W ciągu niespełna trzech sekund, Billy zdążył wyjąć z kieszeni tubkę szybko schnącego kleju, wcisnąć sporą jego porcję do otworu gniazdka z mikroprzełącznikiem, a potem zalepić otwór małą kulką zmieszanej z klejem plasteliny. Po czterech dalszych sekundach, ta mieszanka stała się twarda jak kamień, izolując mikroprzełącznik od dociskowego styku, wystającego z krawędzi drzwi.

Kiedy Lady Fiona wróciła z podpisanym pokwitowaniem, sympatyczny młody człowiek stał oparty o framugę drzwi; wyprostował się z przepraszającym uśmiechem, ścierając równocześnie z opuszka kciuka resztki zaschniętej mieszanki. Po wykonaniu swego zadania, Billy przekazał Jimowi Rawlingsowi dokładny opis hallu, dyżurki portierów, usytuowania schodów i wind, drogi wiodącej do drzwi wejściowych do mieszkania, małego przedpokoju za nimi i tej części salonu, którą udało mu się zobaczyć.

Popijając kawę, Rawlings był już pewny, że przed czterema godzinami właściciel mieszkania wyniósł walizki na korytarz, a następnie wrócił do przedpokoju, żeby włączyć system alarmowy. Jak zwykle, urządzenie alarmowe nie wydało żadnego dźwięku. Zamknąwszy za sobą drzwi, przekręcił do końca klucz w specjalnym, zapadkowym zamku i był pewien, że system alarmowy został prawidłowo nastawiony i działa. W normalnych warunkach, dociskowy stycznik kontaktowałby z mikroprzełącznikiem firmy Pye. Z chwilą przekręcenia klucza, obwód zostałby zamknięty, co z kolei uruchomiłoby pracę całego systemu alarmowego. Ponieważ jednak stycznik został odizolowany od mikroprzełącznika, przynajmniej ta część systemu alarmowego, która miała chronić drzwi wejściowe, nie działała. Rawlings był pewny, że potrafi się uporać z zamkiem w ciągu najwyżej trzydziestu minut. Wewnątrz mieszkania zainstalowane będą z pewnością inne pułapki. Zakładał jednak, że gdy na nie natrafi, da sobie z nimi radę.

Pociągając ostatni łyk kawy, sięgnął po swą teczkę z wycinkami prasowymi. Jak wszyscy złodzieje klejnotów bacznie śledził kolumny i rubryki z plotkami i kroniką towarzyską. Teczka, którą wziął do ręki, zawierała wyłącznie wycinki na temat imprez, na których pojawiała się Lady Fiona i kompletu jej wspaniałych brylantowych klejnotów, który miała na sobie również poprzedniego wieczora. Jeśli będzie to zależało tylko od Jima Rawlingsa - już po raz ostatni.

O ponad półtora tysiąca kilometrów na wschód od Londynu, stary człowiek, stojący w oknie największego pokoju frontowego mieszkania na trzecim piętrze domu przy ulicy Prospekt Mira 111, również rozmyślał o nadchodzącej północy.

Miała ona zwiastować dzień 1 stycznia 1987. Jego siedemdziesiąte piąte urodziny.

Minęło już dawno południe, lecz on był nadal w szlafroku; teraz już bardzo rzadko zdarzało się, by musiał wstawać wcześnie, robić szybko poranną toaletę i ubierać się starannie przed wyjściem do biura. Jego żona, Erita, o trzydzieści lat młodsza od niego Rosjanka, wybrała się do Parku Gorkiego na łyżwy, wraz z ich dwoma synami. Pozostał więc w mieszkaniu zupełnie sam.

Dostrzegł przez chwilę swoje odbicie w ściennym lustrze lecz to, co w nim zobaczył, nie sprawiło mu większej przyjemności niż rozmyślania nad własnym życiem, a raczej nad tym, co z niego zostało. Twarz, zawsze pokryta zmarszczkami, była teraz głęboko nimi pobrużdżona. Włosy, niegdyś gęste i ciemne, były już śnieżnobiałe, rzadkie i wiotkie. Jego skórę, skórę człowieka, który przez całe życie pił ogromnie dużo alkoholu i palił jednego papierosa za drugim, pokrywały plamy i wykwity. Patrzące na niego z lustra oczy jego własnego odbicia, także wyglądały beznadziejnie. Wrócił do okna i spojrzał w dół, na zaśnieżoną ulicę. Kilka opatulonych, skulonych z zimna starych kobiet odgarniało śnieg, choć wiadomo było, że jeszcze tej nocy spadnie nowy.

Myślał teraz z zadumą, że minął już bardzo długi czas - dwadzieścia cztery lata, prawie co do jednego dnia - odkąd zrezygnował ze swego bezcelowego, bezczynnego wygnania w Bejrucie, żeby przyjechać tutaj. Nie było wówczas sensu zostawać tam dłużej, Nick Elliot i inni ludzie z Firmy poskładali już razem wszystkie fakty i odkryli prawdę; a on w końcu sam się im przyznał. Przyjechał więc wtedy tu, zostawiając żonę i dzieci, które mogły, gdyby zechciały, dołączyć do niego później.

Początkowo myślał że przybywa do nowego, prawdziwego domu, do swego wymarzonego, duchowego i moralnego domu. Rzucił się w wir nowego życia, gdyż szczerze wierzył w tę filozofię i jej ostateczne zwycięstwo. Dlaczego nie miał wierzyć? Służył przecież w końcu tym ideom przez dwadzieścia siedem lat swego życia. W tym pierwszym okresie swego pobytu tutaj, w połowie lat sześćdziesiątych, czuł się szczęśliwy i potrzebny. Oczywiście musiał przejść długotrwałe przesłuchania, ale czuł że jest człowiekiem cieszącym się szacunkiem Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego. Był w końcu jedną z pięciu gwiazd radzieckiego wywiadu, największą z nich wszystkich, większą niż Burgess, MacLean, Blunt czy Blake, którzy tak samo jak on przeniknęli w głąb najtajniejszego rdzenia brytyjskiego establishmentu, by go następnie zdradzić.

Burgess, którego pijaństwa i ekscesy erotyczne przedwcześnie wpędziły do grobu, nie żył już w chwili jego przybycia. MacLean pierwszy stracił wszelkie złudzenia, ale wtedy przebywał już na stałe w Moskwie, zresztą najdłużej z nich, bo od roku 1951. W 1963 roku był, zupełnie zgorzkniały i rozgoryczony, odbijając to sobie na Melindzie, która porzuciła go w końcu, żeby przenieść się tu, do tego właśnie mieszkania. MacLean, sfrustrowany i pełen niechęci do świata, żył od tego czasu samotnie, dopóki nie zachorował na raka; w tym okresie otwarcie nienawidził już swoich gospodarzy, a oni jego. Blunt został zdemaskowany i okryty niesławą w Anglii. - Zostało nas więc tylko dwóch, Blake i ja, pomyślał stary człowiek. W jakiś sposób zazdrościł swemu koledze, do którego był zresztą zaproszony wraz z żoną na Sylwestra. Blake wydawał się całkowicie zasymilowany i szczerze zadowolony ze swego losu. Oczywiście ułatwiało mu to kosmopolityczne pochodzenie; jego ojciec był Holendrem, a matka Żydówką.

On sam nie miał szans na asymilację; wiedział o tym już po pierwszych pięciu latach. Opanował w tym czasie biegle język rosyjski, tak w mowie, jak i w piśmie, ale nadal zachował wyraźny angielski akcent. Poza tym doszło do tego, że znienawidził społeczeństwo wśród którego przyszło mu żyć. Było ono mu całkowicie, nieodwracalnie i niezmiennie obce.

Nie to zresztą uważał za najgorsze; w ciągu siedmiu lat od chwili swego przybycia tutaj stracił wszelkie złudzenia polityczne. Wszystko wokół stanowiło jedno wielkie kłamstwo, a on był wystarczająco inteligentny, żeby to dostrzec. Przeżył młodość i wiek męski służąc kłamstwu; dla niego kłamał, dla niego zdradzał, dla niego wreszcie porzucił tamten “zielony i przyjazny kraj”. I wszystko to robił dla ułudy.

Przez całe lata, otrzymując z tytułu swego stanowiska wszystkie angielskie czasopisma i gazety, śledził w nich wyniki meczów krykieta, doradzając równocześnie jak prowokować strajki, oglądał w ilustrowanych magazynach wszystkie tak dobrze znane sobie miejsca, przygotowując równocześnie kampanie dezinformacyjne, które miały doprowadzić je do ruiny. Siedząc na stołku barowym w hotelu National, słuchał Anglików, śmiejących się i dowcipkujących w jego własnym języku, a równocześnie doradzał czołowym funkcjonariuszom KGB, nawet samemu przewodniczącemu, w jaki sposób można najbardziej zaszkodzić tej małej wyspie. I przez cały czas w ciągu tych minionych piętnastu lat ogarniała go gdzieś w głębi duszy ogromna rozpacz, której nawet alkohol, ani liczne kobiety nie były w stanie zagłuszyć. - Jest już za późno - tłumaczył sam sobie. - Nie mógłbym już tam nigdy wrócić. A jednak, a jednak...

Rozległ się dzwonek przy drzwiach. Zaskoczyło go to. Lokatorami bloku pod numerem 111 przy spokojnej, bocznej, choć położonej w centrum Moskwy uliczce Prospekt Mira, są głównie wysocy funkcjonariusze KGB i nieliczni pracownicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Nikogo z nich nie oczekiwał. Każdy gość z zewnątrz, przybywający do niego w odwiedziny, musiałby zgłosić się najpierw w portierni. Nie mogła to także być Erita, miała przecież swoje własne klucze.

Kiedy otworzył drzwi, zobaczył, że stoi za nimi jakiś nieznany mu mężczyzna. Był młody i starannie ubrany; miał na sobie dobrze skrojony, zimowy płaszcz i ciepłą, futrzaną czapkę bez żadnych dystynkcji. Na jego twarzy malowała się zimna obojętność, nie będąca jednak wynikiem działania lodowatego, wiejącego za oknem wiatru, bowiem wygląd jego butów dowodził, że nie brnął po ulicy przez zwały zlodowaciałego śniegu, lecz wysiadł tylko z ciepłego samochodu i przeszedł kilka kroków do ogrzanego wnętrza budynku. Jasne, niebieskie oczy nieznajomego spoglądały na starego człowieka całkowicie beznamiętnie, nie wyrażając ani sympatii, ani wrogości.

- Towarzysz pułkownik Kim Philby? - zapytał przybyły.

Philby był zaskoczony. Jedynie bliscy przyjaciele, do których oprócz państwa Blake należało może z pół tuzina innych osób, nazywali go Kim. Pozostali znali od wielu, wielu lat wyłącznie jego pseudonim. Tylko nieliczni członkowie ścisłego kierownictwa wiedzieli, że nazywa się Philby i jest pułkownikiem KGB w stanie spoczynku.

- Owszem.

- Jestem major Pawłow z Dziewiątego Zarządu, oddelegowany do pracy w zespole osobistych doradców Sekretarza Generalnego KPZR.

Philby znał Dziewiąty Zarząd KGB. Zapewniał on ochronę osobistą wszystkim członkom kierownictwa partii i budynkom w których mieszkali i pracowali. Jego funkcjonariusze, znani także jako Gwardia Kremlowska, mieli charakterystyczne mundury: czapki z jaskrawo-niebieskimi otokami, szerokie epolety i wyłogi kołnierzy w tym samym kolorze - nosili je teraz już tylko pełniąc służbę wartowniczą wewnątrz budynków partyjnych i podczas oficjalnych uroczystości. A gdy występowali jako członkowie osobistej ochrony, nosili znakomicie skrojone ubrania cywilne; wszyscy byli bardzo sprawni fizycznie, doskonale wyszkoleni, całkowicie lojalni i uzbrojeni.

- Bardzo mi miło - powiedział Philby.

- To dla was, towarzyszu pułkowniku.

Major wyciągnął ku niemu długą, elegancką kopertę. Philby wziął ją do ręki.

- To również - dodał major, wręczając mu mały prostokątny kartonik, na którym widniał jakiś numer telefonu.

- Dziękuję - odrzekł Philby. Major bez słowa wykonał lekki skłon głową, odwrócił się w miejscu i ruszył w głąb korytarza. W kilka sekund później, Philby obserwował przez okno ruszającą sprzed frontowego wejścia do budynku lśniącą, czarną limuzynę marki czajka; której charakterystyczne numery rejestracyjne, zaczynające się od liter MOC, wskazywały, że jest to samochód należący do Komitetu Centralnego.

Jim Rawlings oglądał przez szkło powiększające fotografię zamieszczoną w jakimś snobistycznym czasopiśmie. Zdjęcie, wykonane mniej więcej przed rokiem, przedstawiało tę samą kobietę, którą widział tego rana wraz z mężem w samochodzie wyjeżdżającym z centrum Londynu. Stała w szeregu osób uczestniczących w uroczystości prezentacji obecnych na jakimś przyjęciu, odbywającym się zgodnie z dworskim ceremoniałem, patrząc jak jej sąsiadka wita się z księżniczką Aleksandrą. I miała na sobie właśnie te klejnoty, o które mu chodziło. Rawlings, który każde włamanie poprzedzał wielomiesięcznymi przygotowaniami, znał ich pochodzenie i historię lepiej, niż własną datę urodzenia.

W roku 1905, młody hrabia Margate powrócił z Afryki Południowej, przywożąc ze sobą cztery wspaniałe, ale nieoszlifowane diamenty. Kiedy w roku 1912 brał ślub, polecił londyńskiej firmie Cartier oszlifować je i oprawić, chciał bowiem dać je w prezencie swej młodej żonie. Cartier zlecił ich oszlifowanie firmie Aascher z Amsterdamu, której pracownicy cieszyli się opinią najlepszych szlifierzy w świecie, zwłaszcza odkąd udało im się tak wspaniale pociąć ogromny diament “Cullinan”. Owym czterem kamieniom nadano po oszlifowaniu kształt i formę dwóch, tworzących komplet par owalnych, pięćdziesięcioośmio-fasetowych brylantów. Przy czym, brylanty tworzące parę mniejszych kamieni ważyły po dziesięć karatów, a tworzące parę większych - po dwadzieścia karatów.

Przesłane z powrotem do Londynu, oszlifowane kamienie, firma Cartier oprawiła w białe złoto, dodając ornament złożony z czterdziestu o wiele mniejszych brylantów. Tak powstał komplet klejnotów składający się z tiary, w której środek wprawiono pierwszy z większych kamieni, wisiorka, którego główną ozdobą był drugi duży brylant, oraz dwóch kolczyków, ozdobionych obydwoma mniejszymi brylantami. Zanim zakończono pracę nad kompletem, zmarł ojciec hrabiego, książę Sheffield, a syn odziedziczył jego tytuł. Brylanty otrzymały nazwę “Glen”, od rodzinnego zawołania domu książąt Sheffield.

Ósmy książę Sheffield zmarł w 1936 roku, przekazując brylanty swemu synowi, który z kolei miał dwoje dzieci, urodzoną w roku 1944 córkę i o pięć lat młodszego syna. Właśnie ta córka, licząca obecnie czterdzieści dwa lata, była osobą której zdjęcie oglądał teraz przez szkło powiększające Jim Rawlings.

- Nie włożysz ich już więcej, kochana - powiedział głośno do siebie Rawlings. Potem zaczął jeszcze raz sprawdzać sprzęt, który przygotował sobie na wieczór.

Harold Philby rozciął kopertę kuchennym nożem, wyciągnął z niej list, i rozłożył go na stole w saloniku. Zawartość koperty zrobiła na nim wrażenie: był to odręczny list od sekretarza generalnego KPZR, napisany - oczywiście po rosyjsku - jego schludnym, nieco pedantycznym charakterem pisma.

Papier, podobnie jak koperta, był biały i lśniący i nie posiadał żadnego nagłówka. Sekretarz musiał więc napisać ten list w swoim prywatnym mieszkaniu przy Prospekcie Kutuzowa 26. Stał tam ogromny blok mieszkalny, który od czasów Stalina mieścił w swym przestrzennym wnętrzu moskiewskie apartamenty najwyższych dostojników partyjnych.

W prawym rogu wpisano: “środa przed południem, 31 grudnia 1986”. Poniżej widniał następujący tekst:

Drogi Philby,

Dotarła do mojej wiadomości uwaga, jaką uczyniliście na pewnym przyjęciu, wydanym niedawno w Moskwie. Powiedzieliście mianowicie, że “stabilność polityczna Wielkiej Brytanii zawsze była w Moskwie przeceniana, a już chyba nigdy bardziej niż obecnie”.

Chciałbym otrzymać od Was obszerniejsze rozwinięcie i wyjaśnienie tego stwierdzenia. Proszę nadać mu formę pisemną i skierować je osobiście do mnie, w jednym egzemplarzu, bez żadnych kopii i nie korzystając z pomocy sekretarek.

Kiedy Wasz materiał będzie gotowy, proszę zatelefonować pod numer który przekazał Wam major Pawłow i poprosić go do aparatu. We wskazanym terminie przyjedzie do Waszego mieszkania i odbierze Wasz raport.

Najlepsze życzenia z okazji Waszych jutrzejszych urodzin.

Szczerze oddany...

List kończył się podpisem.

Philby wolno wypuścił powietrze. A więc podczas wieczornego przyjęcia, wydanego 26-ego przez Kriuczkowa dla wyższych oficerów KGB, czynna była jednak aparatura podsłuchowa. Po części domyślał się tego wcześniej. Władimir Aleksandrowicz Kriuczkow, pierwszy zastępca przewodniczącego KGB i szef jego Pierwszego Głównego Zarządu, był człowiekiem sekretarza generalnego, oddanym mu całkowicie i bez reszty. Choć nadano mu stopień generała - pułkownika, nie rozpoczynał swej kariery w wojsku i nie był nawet kadrowym oficerem wywiadu. Był typowym partyjnym aparatczykiem, jednym z ludzi zatrudnionych przez obecnego radzieckiego przywódcę w okresie, gdy pełnił on jeszcze funkcję przewodniczącego KGB.

Philby raz jeszcze przeczytał list i odłożył go na stół. Stary nie zmienił stylu - pomyślał. List był krótki, wręcz lakoniczny, jasny i zwięzły; nie zawierał zawiłych grzecznościowych zwrotów i nie zachęcał do wymiany zdań. Nawet wzmianka o urodzinach Philby'ego brzmiała niezwykle lakonicznie i miała dowieść zapewne tylko, że autor listu kazał sobie przynieść jego akta dla przypomnienia i niewiele więcej.

Mimo to Philby był poruszony. Osobisty list od tego lodowato chłodnego i zamkniętego w sobie człowieka stanowił coś niezwykłego i wielu ludzi trzęsłoby się z wrażenia, gdyby spotkał ich taki zaszczyt. Kiedyś, przed laty, było inaczej. Gdy obecny szef państwa radzieckiego został przewodniczącym KGB, Philby pracował tam już od lat i był uważany za coś w rodzaju gwiazdora w swym zawodzie. Wygłaszał odczyty na temat zachodnich agencji wywiadowczych, koncentrując swą uwagę szczególnie na brytyjskiej Secret Intelligence Service (SIS).

Jak wszyscy obejmujący nowe stanowiska działacze partyjni, którym powierzono kierowanie specjalistami z jakiejś dziedziny, nowy przewodniczący starał się obsadzić czołowe stanowiska oddanymi sobie bezwzględnie ludźmi. Philby, choć szanowany i podziwiany jako jedna z pięciu gwiazd, zdał sobie sprawę, że patron na bardzo wysokim stanowisku może być w tym najbardziej zakonspirowanym światku niezwykle cenny. Przewodniczący zaś, człowiek wysoce inteligentny i kulturalny, okazywał niezwykłe, graniczące wręcz z fascynacją, zainteresowanie Wielką Brytanią.

W ciągu wielu wspólnie przepracowanych lat, szereg razy prosił Philby'ego o interpretację lub analizę pewnych wydarzeń, które miały miejsce w Wielkiej Brytanii. Wypytywał go też o różne osobistości i ich prawdopodobne reakcje wobec tych wydarzeń. Philby chętnie wykonywał jego polecenia. Miał wrażenie że przewodniczący KGB chce porównać z jego niezależną opinią docierające na jego biurko raporty “ekspertów od spraw brytyjskich”, przygotowywane przez oficerów KGB i przez specjalistów zatrudnionych w jego dawnym miejscu pracy, w Wydziale Międzynarodowym Komitetu Centralnego, kierowanym wówczas przez Borisa Ponomariowa. Wielokrotnie także, w dyskretny sposób prosił Philby'ego o bezpośrednią radę w różnych sprawach, dotyczących Wielkiej Brytanii.

Upłynęło jednak sporo czasu, odkąd Philby miał okazję spotkać się w cztery oczy z nowym carem Wszechrosji. Ich ostatnie spotkanie miało miejsce na pożegnalnym przyjęciu, które wydał przewodniczący odchodząc z KGB. Wracał do pracy w Komitecie Centralnym, rzekomo po to, by objąć stanowisko jednego z sekretarzy, w istocie zaś po to, by w obliczu nieuchronnie zbliżającej się śmierci ówczesnego sekretarza generalnego przygotować się do zajęcia jego miejsca i za pomocą bardzo złożonej i przemyślanej gry zapewnić sobie sukcesję.

Jego rozmyślania przerwał powrót Erity i chłopców, którzy mieli twarze zaczerwienione od jazdy na łyżwach i jak zwykle robili dużo hałasu. W roku 1975, czyli w wiele lat po odejściu od niego Melindy MacLean, szefowie KGB uznali, że jego częste pijaństwa i przypadkowe przygody z prostytutkami przestały już być zabawne, przynajmniej w oczach decydującego o jego losach aparatu. Erita otrzymała rozkaz wprowadzenia się do jego mieszkania. Była pracownicą KGB, dość nietypową z uwagi na swe żydowskie pochodzenie, miała trzydzieści cztery lata, ciemne włosy i zrównoważony charakter. Pobrali się jeszcze w tym samym roku.

Dopiero po ślubie Erita odczuła działanie jego dużego uroku osobistego. Zakochała się w nim naprawdę i wręcz odmówiła dalszego informowania KGB o jego poczynaniach. Oficer operacyjny, odpowiedzialny za kontakt z nią i przekazywanie informacji wzruszył ramionami, zameldował o tym swoim przełożonym i usłyszał od nich, że ma zapomnieć o całej sprawie. Chłopcy przyszli na świat w dwa i trzy lata później.

- Coś ważnego, Kim? - spytała, dostrzegłszy jak stojąc przy stole, wsuwa list do kieszeni.

Przecząco potrząsnął głową.

Erita zajęła się więc na nowo zdejmowaniem z chłopców grubych, pikowanych kurtek. Ona jednak widziała wyraźnie, że jest czymś zaabsorbowany. Była zbyt mądra, żeby nalegać, ale podeszła bliżej i pocałowała go w policzek.

- Proszę cię Kim, nie pij za dużo dziś wieczorem u Blake'ów - powiedziała.

- Spróbuję - odparł z uśmiechem.

W gruncie rzeczy, zamierzał pozwolić sobie na ostatnie wielkie pijaństwo. Jako człowiek, który przez całe życie dużo pił, gdy zaczynał już pić na jakimś przyjęciu robił to zazwyczaj tak długo, jak długo był w stanie utrzymać się na nogach. Całkowicie ignorował wielokrotne ostrzeżenia lekarzy, namawiających go do abstynencji. Pod wpływem ich perswazji przestał palić i to było już wystarczająco przykre. Ale nie zamierzał rezygnować dobrowolnie z alkoholu - wiedział, że potrafi nadal przestać pić, gdy tylko zechce i że po przyjęciu, na które wybiera się tego wieczora będzie musiał na jakiś czas zrobić przerwę.

Pamiętał dobrze, co powiedział przy stole podczas przyjęcia u Kriuczkowa i nie zapomniał przemyśleń które skłoniły go do wygłoszenia takiej opinii. Wiedział na bieżąco, co się dzieje i na co się zanosi wewnątrz brytyjskiej Partii Pracy. Inni również otrzymywali stosy nieopracowanych informacji wywiadowczych, które on studiował przez całe lata i które nadal mu dostarczano, co stanowiło wyjątkowe wyróżnienie, a może wyraz uznania dawnych zasług. Ale tylko on był naprawdę w stanie złożyć z poszczególnych elementów tych informacji logiczną całość, nanieść ją na kanwę swojej wiedzy o brytyjskiej psychologii społecznej i otrzymać w ten sposób prawdziwy obraz sytuacji. Jeśli zechce sformułować przekonywująco rodzącą się stopniowo w jego umyśle wizję tej sytuacji, będzie musiał nadać swemu wewnętrznemu obrazowi odpowiednią formę słowną, żeby przygotować dla radzieckiego przywódcy jeden z najlepszych memoriałów, jakie kiedykolwiek wyszły spod jego pióra. Na czas weekendu może wysłać Eritę z chłopcami na daczę. Zostanie sam w mieszkaniu i zacznie pisać w sobotę. Przedtem jednak pozwoli sobie na jeszcze jedno, ostatnie pijaństwo.

Jim Rawlings siedział tego wieczora od dziewiątej do dziesiątej za kierownicą innego już, mniejszego, także wynajętego samochodu, zaparkowanego pod Fontenoy House. Miał na sobie znakomicie skrojony smoking i znowu nie zwracał niczyjej uwagi. Obserwował bacznie światła w oknach mieszkań położonych na wyższych piętrach tego luksusowego domu. Mieszkanie, do którego zamierzał się dostać, tonęło oczywiście w ciemnościach, z zadowoleniem jednak stwierdził, że apartamenty znajdujące się bezpośrednio pod nim i nad nim, są rzęsiście oświetlone. Widząc wystrojonych gości, pojawiających się od czasu do czasu w oknach obydwu mieszkań, doszedł do wniosku, że w obu odbywają się noworoczne przyjęcia.

O dziesiątej, dyskretnie zaparkowawszy samochód w bocznej uliczce, oddalonej o dwie przecznice, wkroczył niespiesznie przez główne wejście do Fontenoy House. Przez cały czas wchodziło tam i wychodziło tyle osób, że drzwi były przymknięte tylko ale nie zamknięte na zamek. W hallu, po lewej stronie, dokładnie jak powiedział mu Billy Rice, mieściła się portiernia. Jeden z portierów, pełniący nocny dyżur, wpatrzony był w swój przenośny japoński telewizor. Wstał i podszedł do otwartych drzwi dyżurki, jakby chciał coś powiedzieć.

Rawlings niósł butelkę szampana przewiązaną wstążką zakończoną wielką kokardą. Pomachał przyjaźnie ręką, udając lekko podchmielonego.

- Dobry... wieczór! - zawołał do portiera. - No... i szczęśliwego Nowego Roku!

Jeśli stary portier zamierzał go nawet przedtem spytać kim jest, lub dokąd się wybiera, najwyraźniej zmienił zdanie. W budynku odbywało się tej nocy co najmniej sześć przyjęć. Przynajmniej połowa z nich miała charakter otwarty, więc jak mógł sprawdzać listy zaproszonych gości?

- Och, dziękuję, sir. Szczęśliwego Nowego Roku, sir. - Odpowiedział grzecznie, ale mężczyzna w smokingu zniknął już w głębi korytarza. Powrócił więc do swego telewizora.

Rawlings wszedł po schodach na pierwsze piętro, potem wjechał windą na ósme. Pięć minut po dziesiątej stał już pod drzwiami apartamentu którego szukał. Zgodnie z meldunkiem Billy'ego nie było na nich brzęczyka, tylko zamek zapadkowy firmy Chubb. O jakieś pół metra nad nim zamontowany był, używany na co dzień zwykły zamek samozatrzaskujący, typu Yale.

Zamek firmy Chubb ma w sumie 17.000 wariantów i permutacji. Jest to zamek pięciozapadkowy, ale dla dobrego fachowca nie stanowi to problemu nie do pokonania, ponieważ żeby go otworzyć trzeba rozpracować tylko dwie i pół zapadki - druga połowa mechanizmu jest identyczna, tylko ustawiona odwrotnie, aby klucz właściciela funkcjonował zawsze sprawnie, bez względu na to z której strony drzwi zostanie włożony w otwór zamka.

Porzuciwszy szkołę jako szesnastolatek, Rawlings przez dziesięć lat pracował pod kierunkiem swego wuja Alberta w jego sklepie z narzędziami. Sklep ten stanowił dobrą “fasadę” dla przestępczej działalności właściciela, który za młodych lat był znanym i sprawnym włamywaczem. Młody Rawlings miał więc dostęp do wszystkich zamków jakie znajdowały się na rynku i do większości mniejszych sejfów. A ponieważ był chętny do nauki i pracowity, po dziesięciu latach nieustannych ćwiczeń pod fachowym okiem wuja Alberta, był w stanie otworzyć chyba prawie każdy z aktualnie produkowanych zamków.

Wyjął z kieszeni spodni pęk dwunastu wytrychów. Wszystkie wykonane były w jego własnym warsztacie. Kolejno wybrał i wypróbował trzy spośród nich, a wreszcie zdecydował się na użycie szóstego z rzędu. Włożył go w otwór zamka i zaczął nim delikatnie poruszać, aby wyczuć punkty oporu. Potem wyjął z kieszeni smokinga paczkę płaskich stalowych pilników i zaczął nimi obrabiać wykonane z nieco bardziej miękkiego metalu części wytrycha. Po dziesięciu minutach rozpracował już pierwsze dwie i pół zapadki, znał więc już układ, czyli “profil” zamka, który był mu niezbędny do rozpracowania całego mechanizmu zapadkowego. Po dalszych piętnastu minutach odtworzył ten sam układ w odwrotnej konfiguracji. Wsunąwszy gotowy wytrych w otwór, zaczął go powoli i ostrożnie obracać w zamku.

Wytrych przekręcił się do samego końca. Jim odczekał sześćdziesiąt sekund, na wypadek, gdyby sporządzona przez Billy'ego blokada z mieszanki kleju i plasteliny wypadła z framugi drzwi. Ale alarm nie odezwał się. Odetchnął z ulgą i przy pomocy cienkiej szpilki z hartowanej stali przystąpił do otwierania zamka Yale. Po sześćdziesięciu sekundach drzwi otworzyły się bezszelestnie. W mieszkaniu było ciemno, ale w świetle padającym z korytarza widział zarysy pustego przedpokoju. Było to kwadratowe pomieszczenie o powierzchni około dziesięciu metrów, całe wyłożone dywanem.

Jim podejrzewał, że pod dywanem znajdować się może czujnik naciskowy, ale wiedział, że nie może być ulokowany nazbyt blisko drzwi, żeby właściciel sam przez pomyłkę nie uruchomił alarmu. Wszedł do przedpokoju trzymając się jak najbliżej ściany, zamknął za sobą drzwi i zapalił światło. Po lewej stronie znajdowały się na wpół przymknięte drzwi, za którymi dostrzegł umywalkę. Po prawej jeszcze jedne drzwi, zapewne od garderoby, w której ukryty był niewątpliwie wyłącznik alarmu. Ale Jim nie zamierzał się nim zajmować. Wyjął z wewnętrznej kieszeni smokinga parę kleszczy, pochylił się i oderwał od podłogi gładki brzeg dywanu. Pod nim dostrzegł jeden czuj...

[ Pobierz całość w formacie PDF ]